Reklama, informacja.
Warszawska strona, o warszawskich  ulicach, zabytkach, firmach, sklepach, restauracjach, galeriach i warszawskich ciekawostkach.

abc@warszawska.info    abc.warszawa@gmail.com


501 153 348

Autorska Bibliografia Ciekawostki

Firma

Reklama - Cennik

Spis ulic

Brzozowa, Bugaj, Celna, Dawna, Długa (strona południowa), Dziekania, Jezuicka, Kanonia, Kamienne Schodki, Krzywe Koło, Miodowa (strona wschodnia), Mostowa (pierzeja południowa), Nowomiejska, Piekarska, Piwna, Podwale, Rycerska, Rynek Starego Miasta Senatorska (1,3), Szeroki Dunaj, Świętojańska, Wąski Dunaj, Plac Zamkowy, Zapiecek.

historia ulicy

plan ulicy


Nowomiejska przed II wojną światową

Ulica Nowomiejska nazywana kolejno: Platea Novae Civitatis, platea ad Novam Portam, ulica ku Nowomiejskiej Bramie, ulica ku Nowemu Miastu. Od połowy XVII wieku - Nowomiejska. Powstała przy lokacji miasta jako część głównego szlaku komunikacyjnego miasta (Świętojańska - Rynek - Nowomiejska), biegnąca z północno-zachodniego naroża Rynku do Bramy Nowomiejskiej, i za nią do zbiegu ulic Długiej, Freta i Mostowej, gdzie powstał plac przedbramny.
W pobliżu Bramy Miejskiej mieściła się łaźnia, na której zbudowanie uzyskali mieszczanie w 1376 roku specjalny przywilej od księcia. W przywileju tym książę zastrzegł sobie prawo bezpłatnego korzystania, jeden raz w tygodniu, wraz z małżonką i dworem. W 1469 r. wójt warszawski Jan Wilk ceduje prawa do łaźni na mieszczan zastrzegając by jeden dzień w tygodniu przeznaczać na kąpiel biedaków miejskich. Także duchowieństwo miało prawo raz na dwa tygodnie kąpać się oraz golić brody i tonsury bez żadnych opłat.
Na narożniku Nowomiejskiej i Mostowej w XVIII wieku mieściła się kordegarda, odwach oraz areszt straży marszałkowskiej. Po drugiej stronie znajdował się szpital św. Ducha, rozbudował się również klasztor Paulinów. W w wieku XVI przy ul. Nowomiejskiej w obrębie murów na 16 działkach stało 12 domów murowanych, z których 8 po stronie zachodniej, nieparzystej (numery 3-7, hip. 178-171 ), stanowiły ciąg na długich działkach, ciągnących się w stronę Szerokiego Dunaju, po stronie parzystej 4 domy (numery 4-10, hip. 156, 51, 157-8); najstarsze z 1. ćw. w. XVI.

W ciągu w. XVII i 1. połowy wieku XVIII (przed 1743) zabudowany został także obszar przyległy do murów obronnych, z międzymurzem Bramą Nowomiejską i jej przedbramiem (Barbakan). Z domów tych kamienicę nr 21, hip. 168 (na terenie dzisiejszej ul. Podwale) rozebrano w 1819, kamienicę nr 19, hip. 170 w 1937-8 (przy pracach konserwatorskich nad murami), a po zniszczeniach 1944 domy nr 16, hip. 161, 18/20, hip. 162/3, 22, hip. 164 i 24, hip. 165 (w związku z rekonstrukcją Barbakanu).
W XVIII wieku Nowomiejska należała do ulic zamieszkałych przez najzamożniejszych: kupców, dygnitarzy, patronów sądowych. W Bramie Nowomiejskiej prowadzona była księgarnia Macieja Szczepańskiego, zaś w kamienicy Pod Złotym Orłem (Nowomiejska 12) jedna z pierwszych w Warszawie kawiarni Francuza P. Duvala. W okresie nieco późniejszym uliczka znana z szynków, traktierni i kawiarni.
Pozostałe kamienice zburzone prawie całkowicie w 1944, odbudowane 1949-54. Podwórza strony parzystej, po ostatniej wojnie powiększone i połączone, tworzą wspólne wnętrza z podwórzami Strony Dekerta Rynku i nieparzystej strony od ul. Krzywe Koło, zagospodarowane jako lapidarium Muzeum Historycznego m. st. Warszawy.

W Tygodniku Ilustrowanym z grudnia 1869 roku Franciszek Sobieszczański tak opisuje ulicę Nowomiejską: (pisownia oryginalna)

Ulica Nowomiejska, zwana także Gołębią w Warszawie
Jest to jedna z bardzo dawnych ulic naszego miasta, tak dawnych jak sama Warszawa, której początek sięga zamierzchłych czasów. Lud zowie ją dotąd uporczywie Gołębią, choć od wieków, to jest od powstania Nowego miasta, ma sobie stale nadane nazwisko Nowomiejskiej, bo od Starego do Nowego miasta prowadziła. Siła jednak przywyknienia tak jest wielką, że oba miana dotąd się zachowały.
Według podania, istniejący tu kiedyś targ na gołębie, czy może znajdujące się dokoła gołębniki dały powód do poprzedniego nazwiska; ale w gruncie rzecz to niewielkiego znaczenia. Ważniejsze są wspomnienia do tej ulicy przywiązane, i o tych wiele byłoby do powiedzenia; napomkniemy jednak tylko o niektórych.
Przy ulicy tej stanął pierwszy zakład dobroczynny w Warszawie, starożytny szpital Ś-go Ducha, istniejący już w roku 1388, który mieścił się przed tem w domu pod N. 19 (167). Tu także był pierwszy, równie zbawienny dla zdrowia ludzkiego zakład, łaźnia parowa, zbudowana w roku 1376, która stała tam, gdzie dziś jest posiadłość numerami 4 (166) oznaczona.
W dziejach przemysłu znakomite miasto handlowe Gdańsk od wieków miało tu swoje składy towarowe w domu pod Nr 18 (163), dotąd gdańską piwnicą zwanym.
Dla historyi dom pod Nr 1 (179) tem jest pamiętny, że mieszkał w nim i r. 1790 umarł Jan Dekert, ówczesny prezydent, zasłużony obrońca sprawy miast, o którym mówiono za życia i po śmierci, że Warszawa nie miała nigdy przedtem, ani tak zasłużonego, ani tak cnotliwego męża.
Nakoniec pod względem archeologicznym na tej ulicy przechowują się jeszcze szczątki dawnych murów, jakiemi Warszawa była niegdyś otoczona. Szczątki te mianowicie widoczne są w tyłach domów pod numerami 4 (166) i 18 (163), gdzie przedstawiają całą formę i stan tych zabytków odległej przeszłości. Są one tem ciekawsze, że obronną część miasta, w tych stronach wzmocnioną podwójnemi murami, basztami, wieżami, rowami i wałami, związywały dwie bramy, zwane Nowomiejskie, które były w tem miejscu, gdzie dziś jest plac targowy (1869); trzecia zaś brama zamykała osobne ufortyfikowanie kościoła i szpitala Ś-go Ducha.

F. M. Sobieszczański.

 

 

www.123noclegi.info

www.gdzie-nocleg.pl

www.stare-miasto.com

www.wiejskie-wakacje.pl

www.123noclegi.pl

  Copyright © 2009-2019 M. Lewandowski firma LEWMARK